Trợ cấp thôi việc và trợ cấp mất việc làm khác nhau thế nào? Cách tính theo Nghị định 145/2020

Ba khoản trợ cấp, ba nguồn tiền khác nhau

Khi một hợp đồng lao động chấm dứt, người lao động có thể liên quan tới ba khoản tiền hoàn toàn tách biệt. Trợ cấp thất nghiệp do cơ quan BHXH trả hàng tháng từ quỹ bảo hiểm thất nghiệp, điều kiện là đã đóng BHTN đủ lâu và nộp hồ sơ đúng hạn. Trợ cấp thôi việc do doanh nghiệp trả một lần, áp dụng cho hầu hết trường hợp chấm dứt hợp đồng đúng luật như hết hạn hợp đồng, hai bên thỏa thuận chấm dứt, hoặc người lao động đơn phương chấm dứt đúng quy định.

Trợ cấp mất việc làm cũng do doanh nghiệp trả, nhưng chỉ phát sinh khi bạn bị mất việc vì lý do từ phía doanh nghiệp: thay đổi cơ cấu tổ chức, thay đổi công nghệ, khó khăn kinh tế buộc phải thu hẹp sản xuất, hoặc doanh nghiệp chia, tách, hợp nhất, sáp nhập. Vì lỗi không thuộc về người lao động và việc mất việc nằm ngoài dự tính, mức trợ cấp mất việc làm cao gấp đôi trợ cấp thôi việc và có mức sàn bảo vệ.

Cách tính thời gian: vì sao phải trừ thời gian đóng BHTN?

Điều 8 Nghị định 145/2020/NĐ-CP quy định thời gian làm việc để tính trợ cấp thôi việc/mất việc làm bằng tổng thời gian làm việc thực tế, trừ đi thời gian người lao động đã tham gia bảo hiểm thất nghiệp và thời gian làm việc đã được chi trả trợ cấp trước đó. Logic của quy định: từ năm 2009, rủi ro mất thu nhập khi nghỉ việc đã có quỹ BHTN gánh, nên doanh nghiệp không phải trả trùng cho cùng một khoảng thời gian.

Hệ quả thực tế rất quan trọng: nếu bạn đi làm và được đóng BHTN liên tục từ đầu tới cuối, thời gian tính hưởng trợ cấp thôi việc thường bằng 0 — khoản chính bạn nhận khi nghỉ việc là trợ cấp thất nghiệp từ BHXH. Trợ cấp thôi việc chỉ còn đáng kể với người có giai đoạn làm việc trước 2009 hoặc giai đoạn không được đóng BHTN.

Sau khi trừ, thời gian tính hưởng được quy đổi ra năm: đủ 12 tháng tính 1 năm; phần lẻ từ 1 đến 6 tháng tính 0,5 năm; lẻ từ 7 đến 11 tháng tính tròn 1 năm. Tiền lương làm căn cứ là bình quân tiền lương theo hợp đồng lao động của 6 tháng liền kề trước khi bạn thôi việc hoặc mất việc.

Ví dụ tính chi tiết

Anh A làm việc tổng cộng 120 tháng (10 năm), lương bình quân 6 tháng cuối theo hợp đồng là 10.000.000đ, trong đó có 100 tháng đã đóng BHTN. Thời gian tính hưởng = 120 − 100 = 20 tháng, quy đổi: 1 năm đủ 12 tháng cộng phần lẻ 8 tháng được tính tròn thành 1 năm nữa, tổng cộng 2 năm.

Nếu anh A thuộc diện thôi việc thông thường: trợ cấp = 0,5 × 10.000.000 × 2 = 10.000.000đ. Nếu anh A bị mất việc do công ty thay đổi cơ cấu: trợ cấp = 1 × 10.000.000 × 2 = 20.000.000đ. Bạn có thể thay số của mình vào công cụ tính trợ cấp thôi việc của ReviewHub để ra ngay kết quả cả hai chế độ.

Riêng trợ cấp mất việc làm có mức sàn: nếu công thức cho ra số tiền thấp hơn 2 tháng lương thì doanh nghiệp phải trả bằng 2 tháng lương. Ví dụ thời gian tính hưởng chỉ còn 7 tháng (quy đổi 1 năm) với lương 10.000.000đ, công thức cho 10.000.000đ nhưng số tiền thực nhận là 20.000.000đ.

Những trường hợp không được trả trợ cấp thôi việc

Bộ luật Lao động 2019 loại ba trường hợp khỏi diện trợ cấp thôi việc: người lao động đã đủ điều kiện hưởng lương hưu (đủ tuổi nghỉ hưu và đủ năm đóng BHXH theo quy định); người tự ý bỏ việc không có lý do chính đáng từ 5 ngày làm việc liên tục trở lên; và người bị xử lý kỷ luật sa thải. Ngoài ra, điều kiện nền là bạn phải làm việc thường xuyên cho doanh nghiệp từ đủ 12 tháng trở lên.

Thời hạn chi trả cũng có quy định: trong 14 ngày làm việc kể từ ngày chấm dứt hợp đồng, doanh nghiệp phải thanh toán đầy đủ các khoản liên quan đến quyền lợi của bạn, trừ một số trường hợp đặc biệt được kéo dài nhưng không quá 30 ngày. Nếu công ty chậm trả hoặc tính thiếu, bạn có quyền khiếu nại lên phòng lao động hoặc yêu cầu hòa giải viên lao động can thiệp.

Câu hỏi thường gặp

Đọc thêm