Thuế TNCN tính thế nào? Biểu lũy tiến 5 bậc, thuế suất hiệu dụng và quyết toán cuối năm

Nguyên tắc lũy tiến từng phần — hiểu đúng một lần

Biểu thuế lũy tiến gồm 5 bậc (từ 2026): 5% cho 10 triệu đầu tiên của thu nhập tính thuế mỗi tháng, 10% cho phần từ 10–30 triệu, 20% cho phần 30–60 triệu, 30% cho phần 60–100 triệu và 35% cho phần trên 100 triệu. Mỗi mức thuế suất chỉ áp cho đúng phần thu nhập nằm trong bậc đó. Vì vậy khi tăng lương khiến bạn 'lên bậc', chỉ phần tăng thêm bị đánh thuế cao hơn — thu nhập ròng không bao giờ giảm vì tăng lương Gross.

Ví dụ: thu nhập tính thuế 40 triệu và 150 triệu

Thu nhập tính thuế 40 triệu: thuế = 10 triệu × 5% (500.000) + 20 triệu × 10% (2.000.000) + 10 triệu × 20% (2.000.000) = 4.500.000 đồng. Dù bậc cao nhất chạm tới là 20%, thuế suất hiệu dụng (thuế ÷ thu nhập tính thuế) chỉ là 11,25%.

Thu nhập tính thuế 150 triệu: thuế = 500.000 + 2.000.000 + 6.000.000 (30 triệu × 20%) + 12.000.000 (40 triệu × 30%) + 17.500.000 (50 triệu × 35%) = 38.000.000 đồng, thuế suất hiệu dụng khoảng 25,3% — vẫn thấp hơn nhiều so với con số 35% mà nhiều người lo sợ. Bạn có thể thử mọi mức thu nhập trong công cụ tính thuế TNCN và xem bảng tách từng bậc.

Tạm khấu trừ hằng tháng và quyết toán cuối năm

Số thuế công ty trừ mỗi tháng chỉ là tạm tính trên thu nhập của tháng đó. Cuối năm, thuế được tính lại trên thu nhập bình quân cả năm: ai có tháng cao tháng thấp, nghỉ việc giữa năm, hoặc mới đi làm nửa năm thường được hoàn thuế vì các tháng lương cao đã bị tạm trừ theo bậc cao. Ngược lại, người có thu nhập từ hai nơi hoặc thưởng lớn dồn cuối năm có thể phải nộp thêm.

Cá nhân tự quyết toán (khi không ủy quyền được cho công ty) thực hiện trong những tháng đầu năm sau, hạn chót thông lệ là ngày cuối cùng của tháng thứ 4 kể từ ngày kết thúc năm (thường rơi vào 30/4, điều chỉnh nếu trùng ngày nghỉ theo thông báo của cơ quan thuế). Hồ sơ cốt lõi gồm tờ khai quyết toán, chứng từ khấu trừ thuế do các bên chi trả cấp và giấy tờ người phụ thuộc nếu có đăng ký.

Thu nhập từ hai nơi trở lên tính sao?

Nơi làm việc thứ hai (không phải hợp đồng lao động dài hạn chính) thường khấu trừ 10% trên mỗi lần chi trả từ 2 triệu đồng. Khoản 10% này là tạm nộp, không phải thuế cuối cùng: cuối năm bạn cộng toàn bộ thu nhập, trừ giảm trừ cả năm, áp biểu lũy tiến rồi đối trừ số đã tạm nộp. Rất nhiều freelancer và người làm thêm bị 'thừa thuế' vì không biết mình thuộc diện được hoàn phần khấu trừ 10% này.

Câu hỏi thường gặp

Đọc thêm