Bảng quy đổi đơn vị đo thông dụng: inch, sào, tạ, gallon, độ F

Độ dài: inch, foot, dặm và màn hình

Hệ đo Anh–Mỹ vẫn bám đời sống qua kích thước màn hình, ống nước và vật liệu nhập khẩu. Các mốc cần nhớ: 1 inch = 2,54 cm (chính xác theo định nghĩa), 1 foot = 12 inch = 30,48 cm, 1 yard = 3 foot = 91,44 cm, 1 dặm (mile) = 1,609344 km. Kích thước màn hình tivi, điện thoại, laptop đều đo bằng đường chéo tính theo inch: tivi 55 inch có đường chéo màn hình 55 × 2,54 = 139,7 cm; điện thoại 6,1 inch là 15,5 cm.

Trong xây dựng và cơ khí, inch còn xuất hiện ở đường kính ống và ren: ống 'phi 21' của thợ Việt tương ứng ống 1/2 inch theo danh nghĩa, phi 27 là 3/4 inch, phi 34 là 1 inch — đây là quy ước danh nghĩa của ngành ống chứ không phải phép đổi 2,54 thuần túy, vì đường kính ngoài thực tế của ống còn cộng thêm độ dày thành ống theo tiêu chuẩn. Khi mua vật tư, hãy đối chiếu cả milimét ghi trên bao bì thay vì chỉ đổi inch trong đầu.

Khối lượng: yến, tạ, tấn và pound

Hệ thập phân Việt Nam rất gọn: 1 yến = 10 kg, 1 tạ = 100 kg, 1 tấn = 1.000 kg (tức 10 tạ). Giá nông sản thường niêm yết theo tạ hoặc theo yến ở chợ đầu mối: lúa 65.000đ/yến tức 6.500đ/kg; một xe chở 25 tạ gạo là 2.500 kg. Đơn vị quốc tế hay lẫn vào là pound (lb): 1 pound = 0,45359237 kg — cứ nhớ 'pound chưa tới nửa ký'. Ounce dùng cho vàng và thực phẩm nhập: 1 ounce = 28,35 g; riêng vàng, 1 lượng (cây) = 37,5 g và 1 chỉ = 3,75 g theo hệ Việt Nam, khác với ounce quốc tế.

Cân nặng cơ thể trên các ứng dụng nước ngoài hay để pound: 150 lb ≈ 68 kg, 100 lb ≈ 45,4 kg. Khi đặt hàng xách tay tính phí theo cân, phân biệt rõ kg và pound trong báo giá của bên vận chuyển — nhầm hai đơn vị này là sai gần gấp đôi tiền cước.

Diện tích đất: sào, mẫu, công theo ba miền

Đây là nhóm đơn vị dễ gây thiệt hại tiền bạc nhất nếu nhầm vùng. Bắc Bộ: 1 sào = 360 m², 1 mẫu = 10 sào = 3.600 m². Trung Bộ: 1 sào = 497 m² (một số nơi làm tròn 500 m²), 1 mẫu = 10 sào ≈ 4.970 m². Nam Bộ không dùng sào mà dùng công: 1 công = 1.000 m², 1 mẫu (công lớn trong giao dịch đất ruộng) thường hiểu là 10 công = 10.000 m² = 1 hecta. Cùng câu 'mảnh đất 5 sào' có thể là 1.800 m² ở Bắc hoặc khoảng 2.485 m² ở Trung — lệch nhau gần 700 m².

Nguyên tắc an toàn tuyệt đối: mọi giao dịch đất đai đều phải chốt bằng mét vuông và đối chiếu Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (sổ đỏ/sổ hồng), nơi diện tích luôn ghi bằng m². Sào, mẫu, công chỉ là ngôn ngữ giao tiếp địa phương. Hecta thì thống nhất toàn quốc và quốc tế: 1 ha = 10.000 m² — tương đương một ô vuông mỗi cạnh 100 m.

Thể tích, tốc độ và nhiệt độ

Thể tích: 1 mét khối (m³, dân gian gọi là 'một khối') = 1.000 lít — hóa đơn nước sinh hoạt tính theo m³, một người dùng khoảng 4–6 m³/tháng. Gallon là đơn vị hay gặp trên máy lọc nước và bình chứa nhập khẩu: 1 gallon Mỹ = 3,785 lít (lưu ý gallon Anh lớn hơn, 4,546 lít — hàng Mỹ dùng gallon Mỹ). Tốc độ: đổi km/h sang m/s thì chia 3,6 — xe chạy 36 km/h tức 10 m/s; giới hạn tốc độ ở Anh/Mỹ ghi bằng mph, 60 mph ≈ 96,6 km/h.

Nhiệt độ có công thức riêng vì hai thang độ không chung điểm 0: °C sang °F: nhân 9, chia 5, cộng 32. Các mốc nên thuộc: 0°C = 32°F (nước đóng băng), 37°C = 98,6°F (thân nhiệt), 100°C = 212°F (nước sôi), 180°C ≈ 356°F (nhiệt nướng bánh phổ biến), và −40 là điểm hai thang gặp nhau. Lò nướng, nồi chiên nhập khẩu để °F là nguồn nhầm lẫn kinh điển khi nấu ăn theo công thức Việt.

• 1 inch = 2,54 cm; màn hình đo theo đường chéo.
• 1 tạ = 100 kg; 1 pound ≈ 0,454 kg (chưa tới nửa ký).
• 1 sào Bắc = 360 m², sào Trung = 497 m², 1 công Nam = 1.000 m² — luôn chốt giao dịch đất bằng m² trên sổ.
• 1 gallon Mỹ = 3,785 lít; 1 m³ nước = 1.000 lít.
• Đổi km/h → m/s: chia 3,6. Đổi °C → °F: × 9 ÷ 5 + 32.

Câu hỏi thường gặp

Đọc thêm